Нашар көретіндерге арналған нұсқа
Ресми сайт Акимат посёлка Саяк
poisk

Новости Республики Казахстан

30.10.2020

«Нұрлы жол» бағдарламасы: Көлік-логистика инфрақұрылымының дамуы

Қазіргі таңда инфрақұрылымға жаһандық сұраныс жоғары. McKinsey-дің есептеуі бойынша, Азия аумағында 2016 жылдан бастап 2030 жылға дейін тұрақты экономикалық өсімді ұстап тұру үшін жыл сайын орташа есеппен 3,3 трлн АҚШ долларын инвестициялау қажет екен. Оның 60 пайызын дамушы елдердің инфрақұрылымына салу қажет болады. Сонымен қатар, Азия даму банкінің мәліметі бойынша, Азия аймағындағы кедейлікті азайту, өсім қарқынын сақтау үшін, оның ішінде климаттың өзгеруі және оған бейімделу мақсатында жыл сайын 1,7 трлн. АҚШ доллары көлемінде инвестиция қажет.

Дамушы елдердің халық саны өсіп келе жатқандықтан, ондағы іскерлік белсенділікті арттыратын, жаңа жұмыс орындарын ашып, халықтың табысындағы айырмашылықты азайтатын, ерлер мен әйелдердің бизнеске араласу мүмкіндіктерін кеңейтетін жоғары сапалы инфрақұрылым болуы тиіс. Сапалы инфрақұрылым БҰҰ тұрақты даму мақсаттарының ішіне де енгізілген, өйткені ол инклюзивті дамуға және қолжетімділікке жол ашады деп саналады. Қаржылық, климаттық және қала құрылысы проблемаларын ескеретін сапалы инфрақұрылымдық инвестицияларды дамыту жолдары бүгінде өзекті болып келеді. Осы орайда инфрақұрылымдық инвестицияны дамыту үшін G20-ға мүше елдердің үлгілеріне назар аударып отыру қажет. Инфрақұрылым сауда қатынастарын жеңілдетуде маңызды рөл атқарады. Оның ішінде біз назарға алып отырған көлік инфрақұрылымының жақсаруы (мысалы, автомобиль жолдары, әуе көлігі, темір жолдар, порттар және логистика желілері) сауда ағындарының көбеюіне әкеледі. Ал, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар инфрақұрылымы (акт) сауданың кеңеюіне ықпал етеді, өйткені телефон желілерінің, ұялы телефондардың, кеңжолақты интернет пайдаланушылардың саны экспорттаушыларға, импорттаушыларға да оң әсерін тигізеді. Бүгінде инфрақұрылымның қай саласы болмасын, ақпараттық-коммуникациялық технологиясыз елестету мүмкін емес.

Инфрақұрылымды дамыту, көлік саласын жетілдіру, тарифтерді жеңілдету үрдістері сауда-саттық шығындарын азайтуға және жаңа нарыққа қол жеткізуге мүмкіндік береді. Азияның көптеген елдері сауда интеграциясы туралы келісімдерге қол қою және сауданы кеңейту үшін тарифтік кедергілерді төмендету арқылы оң нәтижелерге жетіп келеді. Мысалы, Оңтүстік-Шығыс Азия мемлекеттері қауымдастығының (АСЕАН) мүшелері тарифтік импорттық ставкаларды төмендетіп, соның есебінен ұйымнан тыс Қытай Халық Республикасы(ҚХР), Үндістан, Жапонияны және Корея Республикасымен сауда-экономикалық байланысын кеңейте түсті. Инфрақұрылымдық даму арқылы сауда қатынастары соңғы жылдары біршама жетілгенін цифрлық мәліметтер арқылы көруге болады. ҚХР, Үндістан, Сингапур, Тайланд және Вьетнам экспорттың жалпы ішкі өнімге (ЖІӨ) қатынасын 2000-2012 жылдар аралығында 16,0% - дан 60,0% - ға дейін ұлғайтты. Ауыл шаруашылығы өнімдері экспортының Вьетнамдағы экспортқа арақатынасы 42,0% - ға (2000 жылғы 1,9% - дан 2012 жылы 2,7% - ға дейін) артты, одан кейін Тайланд (49,0%), Филиппин (52,0%), Үндістан (55,0%) және Индонезия (63,0%) да жоғары көрсеткіштерге жетті. Азия аумағындағы сауда 2003 жылдан бастап 2013 жылға дейін 200% - дан астам өсті.

Бұл жердегі негізгі мәселе – сауданың кеңеюімен қатар сауда-саттық шығындары проблемасының туындауы. Сауда шығындарының негізгі санаттары көлік (21%), шекаралармен байланысты кедергілер(44%) және бөлшек-көтерме сауда (55%) болды. Алайда, сауда шығындары дамушы елдерде одан да жоғары және олардың көпшілігі Азия мемлекеттері. Осылайша, инфрақұрылым сауда рәсімдерін жеңілдету үшін, әсіресе сауда шығындарын азайту және бәсекеге қабілеттілікті одан әрі арттыру үшін қажет екенін түсінеміз. Инфрақұрылым экономикалық даму үшін өте маңызды, өйткені ол – қарқынды және тұрақты экономикалық өсуге қол жеткізудің кілті. Азия елдерінің көпшілігі өздерінің негізгі инфрақұрылымын дамытқанмен, даму процесінде басты назар әдетте сапаға емес, санға аударылады. Дүниежүзілік экономикалық форумның мәліметтері бойынша, жақсы дамыған инфрақұрылым аймақтардың дамуындағы алшақтықты қысқартып қана қоймай, ұлттық нарықтарды біріктіреді және оларды басқа экономикалармен тығыз байланыстырады. 

Шығыс пен Батыс арасындағы транзиттік мемлекет ретінде Қазақстан үшін инфрақұрылымды, көлік пен логистиканы дамыту өте өзекті мәселе. Қазақстан Азиядан Еуропаға баратын тоғыз жолдың торабында, құрлықтық маршруттардың қиылысында орналасқан. Сондықтан жүктерді халықаралық тасымалдау үшін кедергілерді жою арқылы Қазақстан өзінің ішкі инфрақұрылымы мен аймақтарының интеграциясын нығайтады. Елбасы Н.Назарбаев 2014 жылғы «Нұрлы жол – болашаққа бастар жол» атты Жолдауында «Елдің өркенін білгің келсе, жолына қара» деген қағидаға тоқтала келіп, барыс-келісте жол қатынасы маңызды екенін, еліміздің көнеден Жібек жолының күре тамырында жатқанын айтып еді. Ол өз сөзінде Елорда байланыстырған торап арқылы аймақтардың әлеуметтік-экономикалық интеграциясын нығайтып, әлеуетін күшейту керектігіне тоқталды. Қазақстан Шығыс пен Батыс арасында трансқұрлықтық көліктік-логистикалық дәліз бола отырып, өзінің ішкі инфрақұрылымын дамытуға, осы бағыттағы ұлттық бағдарламаларды байланыстыруға ерекше көңіл бөлді. Қытайдың «Жібек жолының экономикалық белдеуі» мен «Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасының түйісуі де соны білдірсе керек. Елбасы аталған Жолдауда индустриялық, әлеуметтік, энергетикалық, ТКШ және су-жылумен қамтамасыз ету желілері, тұрғын үй, шағын және орта кәсіпкерлік инфрақұрылымын дамыту бағыттарын көрсетіп берді. Соның ішінде бірінші бағыт ретінде «көліктік-логистикалық инфрақұрылымды дамыту» көрсетілген. Макроөңірлерді хабтар қағидаты бойынша қалыптастыру, елдің шығысында логистикалық хаб, батысында теңіз инфрақұрылымын құру, құрғақ порттар және теңізде терминал құруды тапсырды. 


www.stat.gov.kz мәліметі

Осыған байланысты көлік инфрақұрылымын жетілдіру елдің үдемелі индустриялық-инновациялық бағдарламасының басым бағыттарының бірі деп танылды. Сондықтан 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарлама да қабылданды. «Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасының негізгі міндеттері Қазақстан аумағында жоғары және тиімді көлік байланысын қамтамасыз ететін қазіргі заманғы көлік-логистика жүйесін құру, республика аумағы бойынша жүк ағындарын ұлғайту және құрлықтық, теңіз және әуе көлігінің барлық түрлерінің жұмысын үйлестіру болып табылады. Одан басқа, өңірлерде жергілікті көлік инфрақұрылымын дамыту, сондай-ақ әлемдік көлік жүйесіне интеграцияны қамтамасыз ету жоспарланды.

Мемлекеттік бағдарламаны іске асырудың алғашқы бесжылдығындағы қорытындылар бойынша республикалық маңызы бар 3 мыңға жуық шақырым автожол салынды және реконструкцияланды, оның ішінде: Батыс Еуропа – Батыс Қытай — 527 км, Орталық – Оңтүстік — 324 км, Орталық – Шығыс — 795 км, Қапшағай – Талдықорған — 160 км, Астана – Петропавл – РФ шекарасы — 177 км, Орал – Каменка – 100 км, Ақтөбе – Атырау – Астрахань — 42 км, Талдықорған – Өскемен - 20 км, Қалбатау — Майқапшағай – 18 км, Бейнеу — Ақтау – 382 км, Жетібай — Жаңаөзен – 73 км, Бейнеу — Ақжігіт – 85 км, Щучинск — Зеренді – 80 км, Таскескен — Бақты – 80 км, Елорданың оңтүстік — батыс айналма жолы - 34 км, Сәтпаев айналма жолы — 15 км, Павлодар — Омбы – 59 км, Тобыл өзені үстіндегі көпір - 3 км. Сонымен қоса, республикалық маңызы бар 10 мың км автожол және жергілікті маңызы бар 15 мың км жол жөнделді. Бағдарламаның осы аралықтағы қорытындысы бойынша жақсы және қанағаттанарлық жағдайдағы республикалық маңызы бар автожолдардың үлесі 88% - ға және жергілікті маңызы бар жолдардың үлесі 71% - ға жеткізілді. Автокөлік қызметтерінің халықаралық нарығында қазақстандық жүк тасымалдаушылардың үлесі 2015 жылдан бастап бүгінгі күнге дейін 40% - дан 47% - ға дейін ұлғайды. Негізгі халықаралық дәліздер бойынша контейнерлік тасымалдарды ұйымдастырудың жаңа технологияларын дамыту және енгізу контейнерлік пойыздар қозғалысының орташа жылдамдығын тәулігіне 1108 км-ге жеткізуге мүмкіндік берді.


                                                                                "Қорғас – Шығыс қақпасы" АЭА 

"Қорғас – Шығыс қақпасы" АЭА базасында логистикалық әлеуетті дамыту үшін 2015 жылы "Құрғақ порттың" және инфрақұрылымның құрылысы аяқталды. Қытаймен шекарадағы екі темір жол өткелімен және "Батыс Еуропа – Батыс Қытай" автомагистралімен технологиялық байланыста Құрғақ порт Қытайдан Еуропаға, сондай-ақ Орталық Азия елдеріне, Түркияға және Парсы шығанағы елдеріне жүк ағынын тиімді бөлетін қуатты көлік-логистикалық хабқа айналды. "Нұрлы жол "мемлекеттік бағдарламасы аясында 2015-2019 жылдары Ақтау портында қуаты 3 млн тонна болатын үш жаңа жүк терминалы салынды. Жобаны іске асыру қуаты жылына 1,5 млн тонна астық терминалын, сондай-ақ қуаты жылына 1,5 млн тонна жүктер мен контейнерлерге арналған екі терминал салу есебінен Ақтау теңіз порты арқылы жүктерді тиеу жылына 20,7 млн тоннаға дейін ұлғайды. Нәтижесінде Ақтау, Құрық порттарын іске қосу арқылы Қазақстанның теңіз порттарының өткізу қабілеті 27 млн тоннаға дейін артты.


                           Көлік түрлері бойынша транзиттік тасымалдардың көлемі(салмағы (брутто, тонна)

ҚР ИИДМ хабарлауынша, бағдарламаның 5 жылдық нәтижесінде 400 мыңнан астам жұмыс орны құрылды, ЖІӨ – дегі көлік үлесі 8,3% – ға дейін, еңбек өнімділігі – 1,7 есе, контейнерлердің жалпы транзиті – 271 мыңнан жиырма футтық баламадағы 825 мың контейнерге дейін 3 есе, транзиттен түсетін табыс – 180 млрд теңгеден 782,4 млрд теңгеге дейін 4,3 есе, жүк автотасымалдары транзитінің көлемі – бір жарым есе (1,3 млн тоннадан 1,8 млн тоннаға дейін), транзиттік авиажолаушылар саны – 4 есе, шамамен 1 млн-ға артқан. 2019 жылғы 31 желтоқсанда ҚР Үкіметінің Қаулысымен инфрақұрылымды дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған "Нұрлы жол" мемлекеттік бағдарламасының екінші кезеңі бекітілді. Бағдарлама халық үшін қолайлы әрі қолжетімді болатын, еңбек өнімділігін және өмір сүру сапасын арттыратын көлік инфрақұрылымын құруға бағытталған. Бағдарлама шеңберінде 2025 жылға дейін жалпы сомасы 5,5 трлн теңгеге 112 инфрақұрылымдық жобаны іске асыру жоспарланып отыр. 2020-2025 жылдарға арналған "Нұрлы жол" мемлекеттік бағдарламасы шеңберіндегі негізгі міндеттер: 10 мың км автожол салу және реконструкциялау, сондай-ақ республикалық желінің 11 мың км жолын күрделі және орташа жөндеу қарастырылған. Бағдарламаны іске асыру нәтижесінде мынадай көрсеткішке жету көзделген:

-       еңбек өнімділігінің өсуін 2016 жылғы деңгейге қарағанда 40% - ға арттыру;

-       жаңа жұмыс орындарын құру 550 мың адам (48,5 мың тұрақты, 502,2 мың уақытша);

-      Республикалық маңызы бар автожолдарды 100% -ын және облыстық және аудандық жолдардың 95%-ын жақсы және қанағаттанарлық жағдайға жеткізу.

Жалпы, мемлекеттік бағдарлама өзінің мультипликативтік тиімділігін көрсетті: мемлекеттің транзиттік әлеуеті кеңейді, алыс-жақын мемлекеттермен сауда-экономикалық байланысы нығайды, жаңа жұмыс орындары ашылды, еліміздің облыстары мен аудандарның интеграциясы күшейді, туризмді дамытуға қолайлы шарттар қалыптаса бастады. «Нұрлы жол» бағдарламасының алғашқы кезеңінде салынған Ақтау және Құрық порттары, «Қорғас» құрғақ порты, Қытайдың шығысындағы «Лянюнган» терминалы автомобиль, темір жол, су тасымалын кеңейтуге жол ашты.      



Кері қайту

Система Orphus
© 2007-2020 ОФИЦИАЛЬНЫЙ САЙТ АКИМАТ ПОСЁЛКА САЯК При использовании материалов сайта ссылка на источник обязательна
© 2020 Зерттеме және сүйеніш: "Creatida" Интернет-компаниясы
На главную
Назад
Вверх